برادران عزیز و گرامیام.
همانگونه که همهٔ شما میدانید، پروردگار والایمان که ما را از نیستی به هستی آورد و با نعمتهای گوناگون خود نواخت، این کائنات باشکوه و بیهمتا را در اختیار و خدمت ما انسانها قرار داده است. این پیشکش الهی بر حکمت و تقدیر آفریده شدنِ انسان بهعنوان جوهر کائنات و خلیفهٔ زمین استوار است. بنا بر این تقدیر و تسخیر الهی، کائنات برای تداوم زندگی انسان همچون کارخانهای عظیم و چندسویه کار میکند؛ و بدیهی است که تصور اینکه انسانی که در چنین جایگاه مهمی قرار دارد رها و بیمسئولیت زندگی کند، ممکن نیست.
در برابر قانون و نظام «تکوینی» الهی که این کائنات بیپایان و موجودات و عوالم بیشمار کوچک و بزرگ درون آن به آن وابستهاند، قانون و نظام الهیای نیز هست که «تشریعی» نامیده میشود و انسان ـ که صاحب عقل و شعور و «اشرف مخلوقات» خوانده میشود ـ به آن وابسته است و باید وابسته باشد؛ و آن را «نظام اسلام» و «قانون شریعت» مینامند. این مسئولیت در فرمان «و جن و انس را نیافریدم جز برای آنکه مرا بپرستند»[۱] خلاصه شده است. به کسانی که به این فرمان الهی ـ که مسئولیتها را در عرصهٔ ایمان، عمل، اخلاق، حکم و قانون دربر دارد ـ «بلی» و «لبیک» میگویند و از الله والا و احکام او پیروی میکنند «مؤمن و مسلمان» میگویند، و به نافرمانان، یعنی آنان که نمیپذیرند، «منکر، مشرک و کافر».
«بهراستی انسان را در بهترین اعتدال آفریدیم»[۲] ـ انسان «مؤمن و مسلمان» که با این آیه ستوده شده و نامزد مقامی «اعلی علیین» (برینترین) شمرده میشود، نمادی از شرف و سعادت است؛ و انسانهای «منکر/مشرک» و «کافر» را نیز الله والای ما با عبارت «…همچون چهارپایاناند، بلکه گمراهتر»[۳] معرفی میکند، و با آیهٔ «سپس او را به پستترین پستیها (اسفل السافلین؛ فروترین جایگاه و ژرفترین طبقهٔ جهنم) بازگرداندیم»[۴] جایگاه و منزلتشان نیز مشخص شده است. و قرآن کریم به ما خبر میدهد که انسانهایی که کافر، منکر و مشرک نامیده میشوند، در روز قیامت با حسرت بر خاک شدن حیوانات، آه میکشند و میگویند: «ای کاش ما نیز (مانند این حیوانات) خاک بودیم»[۵].
خلاصه آنکه پروردگار بزرگشأن ما که آفریدگار والای این کائنات است، انسانها را تنها برای آنکه او را بپرستند آفریده و با ویژگیها و استعدادهای بسیار گوناگون مجهز و آراسته ساخته است. پرستش الله با فرمانبری از دستورهای او و دوری از ممنوعات او صورت میگیرد. برای کسانی که از این فرمان الهی ـ که به معنای زیستن اسلام و حاکم ساختن آن بر همهٔ جبهههای زندگی است ـ پیروی کنند، بهشتهای جاودان و خشنودی و جمال الله است. و برای کسانی که از اسلام پیروی نمیکنند و به جای آن پیرو نفسهای خود، شیاطین یا «ایسم»های دیگر ـ یعنی ایدئولوژیهای بشری ـ میشوند، دوزخهای هولناک، آتشهای گدازان، خشم الهی و عذابهای گوناگون آماده شده است.
برادران بسیار گرامی، مؤمن و موحدم… ما و شما، یعنی همهٔ انسانها، باید با اندیشیدن به اینکه با چنین آزمونی مهم روبهرو هستیم، بر همان اساس رفتار کنیم. در حالی که بهشتهای جاودان در انتظار انسانهای مؤمن و مسلمان است، باید دریابیم که هیچ راه و کاری عاقلانهتر از جستوجوی راهِ شایسته شدن به آن و کوشیدن هرچه بیشتر برای به دست آوردن آن نیست، و بر همین اساس آماده شویم.
اینک؛ برای آنکه بتوانیم در این دنیای فانی، در این جهان گذرایی که بهعنوان میهمان برای آزمون آمدهایم، و در این زندگی کوتاه، دستورهای الهی و وظایف بندگیای را که الله والایمان بر دوش ما نهاده است چنانکه شایسته است بهجا آوریم، گاهگاه گرد هم میآییم و گفتگو خواهیم کرد. در این نشستها با بازگو کردن دانستههایمان برای یکدیگر و آموختن نادانستههایمان، خواهیم کوشید دستورهای الهیای را که الله والایمان از ما میخواهد و وظایف مشترک خود را با هم بیاموزیم؛ و آنچه را آموختیم ـ به اندازهٔ توانمان ـ به کار بندیم. بدینسان میکوشیم ـ انشاءالله ـ مؤمن و مسلمان بودن خود را در اندیشه و در عمل ثابت کنیم.
پروردگار والایمان همهٔ ما را مشمول توفیق و هدایت خود گرداند. آمین
والسلام علیکم و رحمةالله و برکاته أبداً دائماً
[۱] ذاریات: ۵۶
[۲] تین: ۴
[۳] اعراف: ۱۷۹، فرقان: ۴۴
[۴] تین: ۵
[۵] نبأ: ۴۰


